Therapieën

Cognitieve Gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie (CGt) is een combinatie van twee vormen van psychotherapie: cognitieve therapie en gedragstherapie. Cognitieve gedragstherapie pakt het gedrag én de negatieve gedachten aan die de problemen in stand houden. CGt is onder meer effectief bij angsten, depressie, verslaving en eetstoornissen.

Cognitieve therapie gaat vooral uit van de invloed van het denken op het gevoelsleven en het doen. Wie belangrijke zaken en gebeurtenissen in zijn leven gewoonlijk vanuit een negatief standpunt beziet, wordt makkelijker angstig, somber of geïrriteerd, met alle negatieve gedragingen tot gevolg.

In gedragstherapie staat het gedrag van de cliënt centraal. Hoe iemand handelt bepaalt namelijk in belangrijke mate hoe iemand zich voelt. Wie geneigd is om uit angst bepaalde zaken uit de weg te gaan, zal zijn angst vaak eerder versterken dan verminderen. Wie niet goed weet hoe hij zijn mening het beste naar voren kan brengen, zal eerder onzeker of juist geïrriteerd worden. Wie niet heeft geleerd hoe hij zich moet beheersen, zal gemakkelijk het slachtoffer worden van zijn eigen impulsiviteit.

Cognitieve gedragstherapie kan dus zowel de manier van denken en interpreteren van de cliënt beïnvloeden, als diens manier van doen en laten. Soms ligt de nadruk meer op denken, soms meer op doen en laten. In andere gevallen werkt men gelijktijdig met beide aspecten.

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat cognitieve therapie en gedragstherapie vaak vergelijkbare gunstige effecten hebben op de problemen van cliënten. Ook is steeds duidelijker aangetoond dat de werkwijze van beide methodes – huiswerk, oefeningen en samenwerking tussen therapeut en cliënt – goed op elkaar aansluit. In de psychologie ziet men steeds beter in dat ‘anders leren denken’ en ‘anders leren doen’ uitstekend met elkaar kunnen worden gecombineerd in één en dezelfde behandeling.

Oplossingsgerichte Therapie

Oplossingsgerichte Therapie is een vorm van gesprekstherapie, waarin niet de problemen het uitgangspunt zijn maar juist de gewenste uitkomst. De cliënt wordt geholpen om de gewenste toekomst in detail te beschrijven. Er wordt gezocht naar kleine, haalbare, stappen die gemaakt kunnen worden om die situatie te bereiken. Daarbij wordt onder andere gezocht naar oplossingen die de cliënt zelf al in huis heeft, maar misschien nog te weinig toepast. Als de cliënt successen boekt, draagt dat bij aan een besef dat hij invloed heeft om zijn eigen leven vorm te geven. Om dit te bereiken, werkt de oplossingsgerichte therapeut met vragen die de kracht van mensen naar boven halen. De gesprekken kunnen plezierig en bevredigend zijn, daar het gaat over krachten en oplossingen, niet over tekortkomingen en problemen.

Acceptance & Commitment Therapy (ACT)

Acceptance and Commitment Therapie is een nieuwe vorm van cognitieve gedragstherapie die zicht richt op het verhogen van de psychologische flexibiliteit. In ACT wordt cliënten geleerd zich te richten op zaken die ze op directe wijze kunnen beïnvloeden, zoals hun eigen gedrag, in plaats van controle proberen te krijgen over ervaringen die niet direct te beïnvloeden zijn, zoals emoties en gedachten.

Dit impliceert een acceptatiegerichte houding ten opzichte van deze emoties en gedachten. ACT is erop gericht om cliënten te leren een zo waardevol mogelijk leven te leiden. Hiertoe wordt cliënten geleerd om te functioneren ondanks het hebben van negatieve gedachten of gevoelens (cognitieve defusie), in het hier-en-nu te zijn (mindfulness), de zaken te identificeren die werkelijk van belang zijn (waarden) en in de richting van deze waarden actie te ondernemen (commitment). De therapeutische relatie staat centraal en vormt één van de belangrijkste instrumenten waarmee de ACT therapeut werkt.

ACT kent een breed toepassingsgebied. Uit empirisch onderzoek is gebleken dat ACT een effectieve behandelmethode is voor diverse psychische en lichamelijke problemen, onder andere depressies, angststoornissen (PTSS), dwangstoornissen, obsessief-compulsieve stoornissen, chronische pijn, chronische lichamelijke stoornissen en somatoforme stoornissen, eetstoornissen, arbeidsgerelateerde problemen, levensfaseproblematiek en neuropsychologische stoornissen. ACT interventies zijn ook effectief gebleken bij het verbeteren van sportprestaties bij ‘gezonde’ mensen.

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een kortdurende, geprotocolleerde en cliëntgerichte behandelmethode waarmee herinneringen aan schokkende of krenkende ervaringen verwerkt kunnen worden. EMDR wordt in de behandeling ingezet wanneer blijkt dat de herinneringen in het heden nog nare effecten geven. Denken aan de gebeurtenis roept nog steeds een emotionele reactie op. Een groot deel van de getroffenen verwerken een schokkende of nare gebeurtenis op eigen kracht. Wanneer een nare gebeurtenis niet of niet goed verwerkt wordt, blijft iemand echter (te lang) met klachten rondlopen.

Behalve de behandeling van psychologische klachten die een samenhang hebben met nare onverwerkte gebeurtenissen uit het verleden, kan EMDR ook ingezet worden om herinneringen die iemand geholpen hebben zich gelukkig, zelfverzekerd en in zijn kracht te voelen, te versterken zodat deze in toekomstige moeilijke situaties ingezet kunnen worden. Op deze manier draagt EMDR bij aan vergroting van de persoonlijke effectiviteit.

Mindfulness Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Het centrale begrip in de Mindfulness Based (of: Aandachtgerichte) Cognitieve Therapie is een uit de Boeddhistische traditie afkomstige vorm van meditatie en betekent letterlijk: De dingen zien zoals ze werkelijk zijn. In de therapie komen verschillende cognitieve en gedragstherapeutische interventies aan de orde zoals: psycho-educatie en oefeningen rondom aard van het denken, registratie van cognities rond (on-)prettige gebeurtenissen, het leren herkennen van kenmerkende negatieve gedachten, signalen van een dreigende depressie of angst leren herkennen, plezierige activiteiten invoeren en het maken van een terugvalpreventieplan.

Het doel van de therapie is om bewust te worden van oude automatische reactiepatronen en leren over te stappen op bewust waarnemen en handelen. Aandachtgerichte therapie richt zich vooral op het aanvaarden van wat zich voordoet in het moment, in plaats van dit te beoordelen of te veranderen; accepteren van gevoelens en gedachten zoals ze zijn in plaats van zelfkritiek, vermijden of onderdrukken. Het is een methode om anders te leren omgaan met depressie, angst, chronische pijn, en andere klachten, zodat men er minder problemen van ondervindt in het dagelijks leven en waardoor de kwaliteit van leven verbeterd.

Schematherapie

De schemagerichte cognitieve therapie gaat uit van de gedachte dat mensen door de ervaringen in hun jeugd ideeën ontwikkelen over wie ze zijn, hoe de wereld in elkaar zit en hoe andere mensen zijn. Deze ideeën, waar we ons vaak niet zo bewust van zijn, noemen we schema’s. Ze beïnvloeden hoe we denken, voelen en ons gedragen. Meestal zijn die ideeën goed te begrijpen vanuit hoe onze wereld eruit zag toen we kind waren. Maar ze passen niet zo goed meer in de wereld waarin we leven als we volwassen zijn en/of veroorzaken ze onnodig veel problemen. Voorbeelden hiervan zijn; het idee minderwaardig te zijn, angst om in de steek gelaten te worden, hoge eisen stellen aan zichzelf (en anderen).

Het blijkt vaak lastig te zijn de ideeën die u vanuit uw jeugd met u meedraagt te veranderen. De schematherapie richt zich op het veranderen van die ideeën en de manieren waarop u daarmee omgaat. Dat gebeurt door te ontdekken wat de schema’s zijn die de problemen veroorzaken en door verschillende methoden en technieken toe te passen om gericht aan verandering te werken.

Binnen schematherapie richten wij ons op:

  • anders leren voelen (emotioneel veranderen)
  • anders leren doen (gedragsverandering)
  • en anders leren denken (cognitief veranderen)